# Aziz Sancar

Aziz Sancar, DNA onarımı mekanizmaları üzerine yaptığı çalışmalarla 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü kazanan Türk biyokimyacı ve moleküler biyologdur. 8 Eylül 1946'da Mardin'in Savur ilçesinde doğdu; hücrelerin hasar gören DNA'yı nasıl onardığını açıklayarak bilim dallarında Nobel alan ilk Türk oldu.

## Künye

| Alan | Değer |
| --- | --- |
| Tam adı | Aziz Sancar |
| Doğum | 8 Eylül 1946 (Hicri 10 Şevval 1365) |
| Doğum yeri | Savur, Mardin, Türkiye |
| Uyruk | Türk / Amerikan |
| Meslek | Biyokimyacı, moleküler biyolog |
| Alan | DNA onarımı, fotokimya |
| Eğitim | İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi; Teksas Üniversitesi (doktora) |
| Çalıştığı kurum | Kuzey Karolina Üniversitesi |
| Ödül | Nobel Kimya Ödülü (2015) |

## Erken yaşamı

Aziz Sancar, 8 Eylül 1946'da Mardin'in Savur ilçesinde, sekiz çocuklu bir çiftçi ailesinin yedinci çocuğu olarak dünyaya geldi. Anne ve babası okuma yazma bilmemesine rağmen çocuklarının eğitimine büyük önem verdi. İlk ve orta öğrenimini Savur ve Mardin'de tamamladı; çocukluğunda futbola ilgi duydu ve kalecilik yaptı, hatta millî takım kampına çağrıldı ama bilime yönelmeyi seçti.

## Eğitimi

1963'te girdiği İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1969'da birincilikle bitirdi. İki yıl Savur'da hekimlik yaptıktan sonra moleküler biyolojiye ilgi duyarak 1971'de ABD'ye gitti. Dallas'taki Teksas Üniversitesi'nde, DNA'nın ışıkla onarımı üzerine çalışan Stanley Rupert'ın yanında 1977'de doktorasını tamamladı ve fotoliyaz enzimini klonlamayı başardı.

## DNA onarımı çalışmaları

Sancar'ın asıl ünü, hücrelerin ultraviyole ışık ve kimyasallarla hasar gören DNA'yı nasıl onardığını moleküler düzeyde açıklamasından gelir. 'Nükleotit kesip çıkarma onarımı' (nucleotide excision repair) adı verilen mekanizmayı adım adım aydınlattı: hasarlı bölge tanınır, kesilir ve yerine doğru diziler yerleştirilir. Ayrıca fotoliyaz enziminin ışık enerjisini kullanarak DNA'yı nasıl onardığını gösterdi. Bu buluşlar kanser oluşumunun ve tedavisinin anlaşılmasında temel öneme sahiptir.

## Biyolojik saat

Sancar, DNA onarımı ile biyolojik saat (sirkadiyen ritim) arasındaki ilişkiyi de araştırdı. Kriptokrom proteinlerinin hem ışık algılama hem de günlük ritmin düzenlenmesindeki rolünü inceledi; bu çalışmalar kemoterapinin günün hangi saatinde daha etkili olabileceği gibi pratik sorulara ışık tutar.

## Nobel Ödülü

Aziz Sancar, 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü İsveçli Tomas Lindahl ve Amerikalı Paul Modrich ile paylaştı. Ödül, 'DNA onarımının mekanik incelemesi' gerekçesiyle verildi. Bu ödülle Sancar, bilim dallarında Nobel kazanan ilk Türk bilim insanı oldu ve Türkiye'de büyük yankı uyandırdı.

## Kişisel yaşamı ve mirası

Kuzey Karolina Üniversitesi'nde (Chapel Hill) biyokimya ve biyofizik profesörü olan Sancar, eşi biyokimyacı Gwen Sancar ile birlikte Aziz & Gwen Sancar Vakfı'nı kurdu. Vakıf, ABD'deki Türk öğrencileri destekler ve Türk kültürünü tanıtır. Sancar, ABD Ulusal Bilimler Akademisi üyesidir ve çalışmalarıyla dünya çapında binlerce bilimsel makalede referans gösterilir.

## Sıkça sorulan sorular

### Aziz Sancar kimdir?

Aziz Sancar, DNA onarımı mekanizmaları üzerine çalışmalarıyla tanınan Türk biyokimyacı ve moleküler biyologdur. 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı ve bilim dallarında Nobel alan ilk Türk oldu.

### Aziz Sancar Nobel Ödülü'nü ne için aldı?

2015 Nobel Kimya Ödülü'nü, hücrelerin hasar gören DNA'yı nasıl onardığını moleküler düzeyde açıklayan çalışmaları için aldı. Ödülü Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile paylaştı.

### Aziz Sancar nereli?

8 Eylül 1946'da Mardin'in Savur ilçesinde doğdu. Sekiz çocuklu bir çiftçi ailesinin yedinci çocuğudur.

### Aziz Sancar hangi üniversitede çalışıyor?

1982'den bu yana ABD'deki Kuzey Karolina Üniversitesi'nde (Chapel Hill) biyokimya ve biyofizik profesörü olarak görev yapmaktadır.

### Aziz Sancar hangi enzimi keşfetti?

Fotoliyaz enziminin DNA'yı ışıkla nasıl onardığını aydınlattı ve bu enzimi klonlamayı başardı. Ayrıca nükleotit kesip çıkarma onarımı mekanizmasını açıkladı.

Son güncelleme: 11 Ağustos 2026

[Canlı sayfa](https://com.com.tr/ansiklopedi/aziz-sancar) · [Ansiklopedi](https://com.com.tr/ansiklopedi.md)

---
COM (https://com.com.tr) · AI: https://com.com.tr/llms.txt