
Abdullah Gül
Abdullah Gül, 2007-2014 yılları arasında görev yapan on birinci cumhurbaşkanı; daha önce başbakan, dışişleri bakanı ve beş dönem Kayseri milletvekilidir.
Abdullah Gül
15 dk okumaAbdullah Gül, 29 Ekim 1950 tarihinde Kayseri'de doğdu. Türkiye Cumhuriyeti'nin on birinci cumhurbaşkanıdır. 28 Ağustos 2007 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından üçüncü tur oylamada 339 oyla seçildi ve yedi yıllık görev süresini tamamlayarak 28 Ağustos 2014 tarihinde görevi halk oyuyla seçilen Recep Tayyip Erdoğan'a devretti.
İktisat eğitimi aldı, İstanbul Üniversitesi'nden doktora derecesi kazandı ve uluslararası ekonomi alanında doçent oldu. 1983-1991 yılları arasında Cidde'deki İslam Kalkınma Bankası'nda ekonomist olarak çalıştı. 1991 yılında Refah Partisi'nden Kayseri milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi ve 2007 yılına kadar beş dönem bu görevi sürdürdü. 1996-1997 yıllarında Devlet Bakanı ve Hükûmet Sözcüsü olarak görev yaptı. 14 Ağustos 2001 tarihinde kurulan Adalet ve Kalkınma Partisi'nin kurucuları arasında yer aldı.
18 Kasım 2002 tarihinde 58. Hükûmeti kurarak başbakan oldu; 14 Mart 2003 tarihinde bu görevi Recep Tayyip Erdoğan'a devretti ve 59. Hükûmette Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı olarak çalıştı. 2007 yılındaki cumhurbaşkanı seçimi, Nisan ayındaki ilk oylamanın Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi, 22 Temmuz 2007 erken genel seçimi ve Ağustos ayındaki üç turlu oylama ile tamamlandı. Cumhurbaşkanlığı döneminde 21 Ekim 2007 ve 12 Eylül 2010 anayasa referandumları yapıldı, Ermenistan'a ilk cumhurbaşkanı ziyareti gerçekleşti ve 2014 yılında cumhurbaşkanı ilk kez halk tarafından seçildi.
Kayseri'de doğdu.
Doğumu ve Ailesi
01 / 16 · 1 dkAbdullah Gül 29 Ekim 1950 tarihinde Kayseri'de doğdu. Cumhurbaşkanlığı'nın resmî biyografisine göre ailenin soyağacı 1200'lü yıllara uzanır ve Gül soyadı, Selçuklular döneminde Kayseri'de yaptırılan Gülük Camii'nin ilk imamlarından olan atalarından gelir.
Babası Ahmet Hamdi Gül, Kayseri'nin ilk sanayi tesisi sayılan Tayyare Fabrikası'nda ustabaşı olarak çalıştı; emekliliğinin ardından 1972 yılında kendi iş yerini kurdu. Annesi Adviye Gül, Kayseri'nin köklü ailelerinden Satoğlu ailesine mensuptur; şair ve öğretmen bir babanın kızıdır. Dedesi Hayrullah Efendi İstiklal Savaşı gazisidir ve ticaretle uğraşmıştır.
Kayseri, Orta Anadolu'nun ticaret merkezi olarak Gül'ün yetiştiği ortamı belirledi. Resmî biyografi, ailenin çok sayıda öğretim üyesi, şair, yazar ve bürokrat yetiştirdiğini kaydeder.
Gül 1980 yılında Hayrünnisa Hanım ile evlendi. Çiftin üç çocuğu vardır: Ahmet Münir, Kübra ve Mehmet Emre. Hayrünnisa Gül, 2007-2014 yılları arasında Çankaya Köşkü'nde cumhurbaşkanı eşi olarak görev yaptı.
Gül'ün Kayseri ile bağı siyasi hayatı boyunca sürdü. Beş dönem bu ilin milletvekili olarak Meclis'te bulundu. Cumhurbaşkanlığı döneminde Kayseri'de adını taşıyan bir devlet üniversitesi kuruldu; görevden ayrılmasından sonra da aynı şehirde Cumhurbaşkanlığı Müzesi ve Kütüphanesi açıldı.
Eğitimi
02 / 16 · 1 dkGül ilk ve orta öğrenimini Kayseri'de tamamladı ve Kayseri Lisesi'nden mezun oldu. Yükseköğrenim için İstanbul'a gitti ve İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde okudu.
Mezuniyetinin ardından aynı fakültede doktora çalışmalarına başladı. Doktora araştırması için iki yıl İngiltere'de bulundu; bu süreyi Londra'da ve Exeter Üniversitesi'nde geçirdi. 1983 yılında İstanbul Üniversitesi'nden doktor unvanını aldı.
Doktora sonrasında akademik kariyerine devam etti ve uluslararası ekonomi dalında doçent oldu. İngilizce ve Arapça bilir. Dil bilgisi, sonraki yıllarda İslam Kalkınma Bankası'ndaki görevinde ve dışişleri bakanlığında kullanılan bir araç oldu.
Exeter Üniversitesi ile bağı sonraki yıllarda da sürdü; üniversite 2005 yılında kendisine fahri doktora verdi. Cumhurbaşkanlığı döneminde Bulgaristan, Azerbaycan, Romanya, Rusya, Hindistan, Bangladeş, Pakistan, Güney Kore, Endonezya ve Çin'deki üniversitelerden de fahri doktora ve fahri profesörlük unvanları aldı.
Gül'ün eğitim çizgisi, taşra lisesinden İstanbul Üniversitesi'ne ve yurt dışı doktora araştırmasına uzanan bir yoldur. İktisat formasyonu, siyasete girdikten sonra Plan ve Bütçe Komisyonu üyeliğinde ve ekonomi ağırlıklı görevlerinde belirleyici oldu.
Akademik Hayatı ve İslam Kalkınma Bankası
03 / 16 · 1 dkGül, doktora çalışmalarını sürdürürken Sakarya'da bugünkü Sakarya Üniversitesi'nin öncüsü olan yükseköğretim kurumunda görev aldı. Endüstri Mühendisliği Bölümü'nün kuruluşunda çalıştı ve aynı bölümde ekonomi dersleri verdi.
1983 yılında doktorasını tamamlamasının ardından Suudi Arabistan'ın Cidde şehrinde bulunan İslam Kalkınma Bankası'na ekonomist olarak katıldı. Banka, İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkelerin kalkınma projelerini finanse eden çok taraflı bir kuruluştur. Gül bu kurumda 1983 yılından 1991 yılına kadar sekiz yıl çalıştı.
Cidde yılları, Gül'ün uluslararası finans kurumlarının işleyişini ve İslam dünyasındaki ekonomik ilişkileri yakından tanımasını sağladı. Bu dönemde uluslararası ekonomi alanında doçentlik unvanını aldı.
1991 yılında Türkiye'ye döndü ve aynı yıl yapılan genel seçimlerde Kayseri milletvekili seçilerek siyasete girdi. Akademik ve bankacılık kariyerinden siyasete geçişi, dönemin Refah Partisi kadrolarında sık görülen bir profildi: yurt dışı deneyimi olan, ekonomi eğitimli, taşra kökenli bir isim.
Akademik geçmişi sonraki görevlerinde de izlenebilir. Cumhurbaşkanlığı döneminde üniversite konuşmalarını Gelecek Yakın adlı kitapta topladı; Kayseri'de kurulan Abdullah Gül Üniversitesi'nin mezuniyet törenlerinde görevden ayrıldıktan sonra da konuşma yapmayı sürdürdü.
Hayrünnisa Hanım ile evlendi.
Siyasete Girişi: Refah ve Fazilet Partisi Yılları
04 / 16 · 1 dkGül 20 Ekim 1991 genel seçimlerinde Refah Partisi listesinden Kayseri milletvekili seçildi. İlk döneminde 1991-1995 yılları arasında Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu üyeliği yaptı. 1991 yılından itibaren Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi üyesi olarak Konsey'in Kültür, Tüzük, Siyasi ve Ekonomik Kalkınma komitelerinde çalıştı; bu üyelik 2001 yılına kadar sürdü.
24 Aralık 1995 genel seçimlerinde ikinci kez Kayseri milletvekili seçildi. 1995-2001 yılları arasında Meclis Dışişleri Komisyonu üyesiydi. 1996 yılında Refah Partisi ile Doğru Yol Partisi'nin kurduğu 54. Hükûmette Devlet Bakanı ve Hükûmet Sözcüsü olarak görev aldı. Bu hükûmet 1996-1997 yıllarında görev yaptı.
Refah Partisi'nin kapatılmasının ardından kurulan Fazilet Partisi'ne katıldı ve 18 Nisan 1999 genel seçimlerinde üçüncü kez Kayseri milletvekili seçildi. 2000 yılında parti içindeki Yenilikçi Hareket'e liderlik etti ve 14 Mayıs 2000 tarihindeki Fazilet Partisi kongresinde genel başkanlığa aday oldu; kongreyi Recai Kutan kazandı.
Fazilet Partisi 22 Haziran 2001 tarihinde Anayasa Mahkemesi kararıyla kapatıldı. Kapatmanın ardından parti tabanı iki yöne ayrıldı: Kutan çevresi Saadet Partisi'ni, Yenilikçi kanat ise Adalet ve Kalkınma Partisi'ni kurdu. Gül bu ikinci grubun öncü isimlerinden biriydi.
2001-2002 yıllarında NATO Parlamenterler Meclisi üyeliği yaptı. 2002 yılında Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nde on yıl aralıksız sürdürdüğü çalışmaları nedeniyle kendisine Pro Merito madalyası ve sürekli onursal üye unvanı verildi.
AK Parti'nin Kuruluşu ve Başbakanlığı
05 / 16 · 1 dkAdalet ve Kalkınma Partisi 14 Ağustos 2001 tarihinde kuruldu. Gül kurucular arasında yer aldı ve partide Siyasi ve Hukuki İşlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı olarak görev yaptı. Genel başkan Recep Tayyip Erdoğan'dı.
3 Kasım 2002 genel seçimlerinde AK Parti tek başına iktidar çoğunluğunu kazandı; Gül dördüncü kez Kayseri milletvekili seçildi. Erdoğan, o tarihte seçilme yeterliliğine ilişkin yasal engel nedeniyle bu seçimde aday olamamıştı. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer 16 Kasım 2002 tarihinde hükûmeti kurma görevini Gül'e verdi.
58. Hükûmet 18 Kasım 2002 tarihinde kuruldu ve 28 Kasım 2002 tarihinde Meclis'ten 346 kabul oyuna karşı 170 ret oyu ile güvenoyu aldı. Gül Hükûmeti dönemi Irak Savaşı'nın öncesine denk geldi. 1 Mart 2003 tarihinde yabancı askerlerin Türkiye'de konuşlanmasına ve Türk askerinin yurt dışına gönderilmesine ilişkin tezkere Meclis'te oylandı ve Anayasa'nın gerektirdiği çoğunluğa ulaşamadı.
Anayasa ve seçim kanununda yapılan değişikliklerle Erdoğan'ın milletvekili seçilmesinin yolu açıldı. Erdoğan 9 Mart 2003 tarihinde Siirt'te yenilenen seçimde milletvekili oldu. Gül 11 Mart 2003 tarihinde istifasını sundu; 59. Hükûmet 14 Mart 2003 tarihinde Erdoğan başkanlığında kuruldu.
Gül'ün başbakanlığı yaklaşık dört ay sürdü. Bu süre, Cumhuriyet tarihinin kısa başbakanlıklarından biridir; ancak hükûmetin programı ve kadrosu büyük ölçüde 59. Hükûmette devam etti. Gül yeni hükûmette Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı oldu.
Dışişleri Bakanlığı (2003-2007)
06 / 16 · 1 dkGül 14 Mart 2003 tarihinden 28 Ağustos 2007 tarihine kadar Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı. Dört buçuk yıllık bu dönemin ana gündemi Avrupa Birliği üyelik süreciydi.
Avrupa Birliği ile katılım müzakereleri 3 Ekim 2005 tarihinde Lüksemburg'da resmen açıldı. Gül müzakerelerin açılış toplantısında Türkiye'yi temsil etti. Müzakere çerçeve belgesinin kabulü ve ilk fasılların açılması onun bakanlığı döneminde gerçekleşti. Aynı dönemde uyum paketleri adı verilen yasal düzenlemeler Meclis'ten geçti.
Kıbrıs meselesinde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan'ın hazırladığı plan 24 Nisan 2004 tarihinde adanın iki tarafında ayrı ayrı halk oylamasına sunuldu. Türkiye hükûmeti planı destekledi; Kıbrıs Türkleri planı kabul etti, Kıbrıs Rumları reddetti. Kıbrıs Cumhuriyeti 1 Mayıs 2004 tarihinde Avrupa Birliği'ne katıldı.
Irak'ta 2003 yılında başlayan savaş ve sonrasındaki gelişmeler, komşu ülkelerle ilişkiler ve Orta Doğu'daki diplomatik temaslar bakanlığın diğer başlıklarıydı. Türkiye bu dönemde İslam İşbirliği Teşkilatı genel sekreterliğine ilk kez bir Türk'ün, Ekmeleddin İhsanoğlu'nun seçilmesini sağladı.
Gül'ün dışişleri bakanlığı, cumhurbaşkanı adaylığına giden yolun son durağı oldu. 2007 yılında Cumhurbaşkanı Sezer'in görev süresinin dolması yaklaşırken AK Parti adayı olarak açıklandı ve bakanlık görevini cumhurbaşkanı seçildiği güne kadar sürdürdü.
İstanbul Üniversitesi'nden doktor unvanını aldı; Cidde'deki İslam Kalkınma Bankası'nda ekonomist olarak çalışmaya başladı.
2007 Cumhurbaşkanı Seçimi: Nisan ve Mayıs Süreci
07 / 16 · 1 dkCumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in yedi yıllık görev süresi Mayıs 2007'de doluyordu. 1982 Anayasası'na göre cumhurbaşkanını Türkiye Büyük Millet Meclisi seçerdi; ilk iki turda üye tam sayısının üçte ikisi, yani 367 oy gerekiyordu, üçüncü ve dördüncü turlarda salt çoğunluk yeterliydi.
AK Parti, Nisan 2007'de Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ü aday olarak açıkladı. İlk tur oylama 27 Nisan 2007 tarihinde yapıldı. Ana muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi oylamaya katılmadı ve 361 milletvekili oy kullandı; Gül 357 oy aldı. Aynı gün Cumhuriyet Halk Partisi, oylamanın yapılabilmesi için toplantı yeter sayısının da 367 olması gerektiği görüşüyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
Anayasa Mahkemesi 1 Mayıs 2007 tarihinde başvuruyu kabul etti ve ilk tur oylamayı iptal etti. Mahkeme, cumhurbaşkanı seçiminin ilk turunda Genel Kurul'un en az 367 üyeyle toplanması gerektiğine karar verdi.
İlk tur 6 Mayıs 2007 tarihinde yenilendi. Oylamaya 358 milletvekili katıldı ve 367 toplantı yeter sayısına ulaşılamadı. Bunun üzerine Gül aynı gün adaylıktan çekildi. Meclis, cumhurbaşkanı seçiminin yapılamaması üzerine erken genel seçim kararı aldı.
Aynı dönemde Meclis, cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngören Anayasa değişikliğini kabul etti. Bu değişiklik 21 Ekim 2007 tarihinde halk oylamasına sunuldu ve yüzde 68,95 oyla kabul edildi. Değişiklikle cumhurbaşkanının görev süresi beş yıla indirildi, bir kişinin en fazla iki kez seçilebilmesi kabul edildi ve Meclis seçimlerinin dört yılda bir yapılması kararlaştırıldı.
Cumhurbaşkanı Seçilmesi
08 / 16 · 1 dkErken genel seçim 22 Temmuz 2007 tarihinde yapıldı. AK Parti oyların yüzde 46,58'ini alarak 550 sandalyeli Meclis'te 341 milletvekilliği kazandı; Cumhuriyet Halk Partisi yüzde 20,88 oyla 112, Milliyetçi Hareket Partisi yüzde 14,27 oyla 71 milletvekili çıkardı. Katılım yüzde 84,25 idi. Gül bu seçimde beşinci kez Kayseri milletvekili seçildi.
Yeni Meclis'te cumhurbaşkanı seçimi yeniden başladı. Bu kez Milliyetçi Hareket Partisi oylamaya katılma kararı aldı ve Sabahattin Çakmakoğlu'nu aday gösterdi; Demokratik Sol Parti adına Hüseyin Tayfun İçli aday oldu. Böylece 367 toplantı yeter sayısı sağlandı.
İlk tur 20 Ağustos 2007 tarihinde yapıldı: 424 üye oy kullandı, Gül 341, Çakmakoğlu 70, İçli 13 oy aldı. İkinci turda, 24 Ağustos 2007 tarihinde, 422 üye oy kullandı; Gül 337, Çakmakoğlu 71, İçli 14 oy aldı. İki turda da üçte iki çoğunluğa ulaşılamadı.
Üçüncü tur 28 Ağustos 2007 tarihinde yapıldı. Bu turda salt çoğunluk, yani 276 oy yeterliydi. 448 üye oy kullandı; Gül 339, Çakmakoğlu 70, İçli 13 oy aldı, 24 oy boş çıktı ve 2 oy geçersiz sayıldı. Gül on birinci cumhurbaşkanı seçildi.
Aynı gün Meclis Genel Kurulu'nda yemin ederek göreve başladı. Yeminin ardından yaptığı konuşmada bütün vatandaşları ayrım yapmaksızın kucaklayacağını, tarafsızlığını titizlikle koruyacağını ve devlet organlarının uyumlu çalışması için çalışacağını söyledi. Anayasa gereği partisiyle üyelik bağı sona erdi. Görev süresi, seçildiği tarihte yürürlükte olan hükümlere göre yedi yıl olarak belirlendi ve 28 Ağustos 2014 tarihinde tamamlandı.
Cumhurbaşkanlığı Dönemi: Anayasa ve İç Politika
09 / 16 · 1 dkGül'ün cumhurbaşkanlığı 28 Ağustos 2007 ile 28 Ağustos 2014 tarihleri arasında yedi yıl sürdü. Bu sürenin tamamında başbakan Recep Tayyip Erdoğan'dı ve AK Parti tek başına iktidardaydı.
Görevinin ilk aylarında 21 Ekim 2007 halk oylaması yapıldı. Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngören Anayasa değişikliği yüzde 68,95 oyla kabul edildi. Bu değişiklik sonraki cumhurbaşkanı seçiminin usulünü belirledi; Gül, Meclis tarafından seçilen son cumhurbaşkanı oldu.
12 Eylül 2010 tarihinde ikinci bir Anayasa değişikliği paketi halk oylamasına sunuldu. Yirmi altı maddelik paket yüzde 57,88 oyla kabul edildi. Değişiklikler Anayasa Mahkemesi'nin üye sayısını on yediye çıkardı, bireysel başvuru hakkını getirdi, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun yapısını değiştirdi, askerî mahkemelerin görev alanını daralttı ve Kamu Denetçiliği Kurumu'nu kurdu.
12 Haziran 2011 genel seçimlerinde AK Parti yüzde 49,83 oyla 327 milletvekilliği kazandı; Gül, hükûmeti kurma görevini yeniden Erdoğan'a verdi. 2011 seçimleri, seçim döneminin dört yıla indirilmesinden sonraki ilk olağan genel seçimdi.
Gül cumhurbaşkanı olarak Meclis'in her yasama yılı açılışında konuşma yaptı; bu konuşmalar 1 Ekim 2007'den 1 Ekim 2013'e kadar yedi kez tekrarlandı. Meclis'ten gelen kanunları onayladı ya da yeniden görüşülmek üzere geri gönderdi; Anayasa'nın verdiği atama yetkilerini kullandı. Meclis konuşmaları 2014 yılında Demokrasi ve Hukuk Yolunda adlı kitapta toplandı.
10 Ağustos 2014 tarihinde cumhurbaşkanı ilk kez halk oyuyla seçildi. Bu seçim Gül'ün görev süresinin son ayına denk geldi.
Refah Partisi'nden Kayseri milletvekili seçildi; İslam Kalkınma Bankası'ndaki görevi sona erdi.
Cumhurbaşkanlığı Dönemi: Dış Politika
10 / 16 · 1 dkGül'ün cumhurbaşkanlığı dönemindeki dış politika, dışişleri bakanlığı yıllarında başlayan çizginin devamıydı. Avrupa Birliği ile katılım müzakereleri sürdü; bu dönemde bazı fasıllar açıldı, bazıları ise Kıbrıs meselesine bağlı olarak askıda kaldı.
En çok anılan adımı Ermenistan'a yaptığı ziyarettir. Gül 6 Eylül 2008 tarihinde, Ermenistan ile Türkiye millî futbol takımları arasındaki Dünya Kupası eleme maçını izlemek üzere Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan'ın davetiyle Erivan'a gitti. Bu, bir Türk cumhurbaşkanının Ermenistan'a yaptığı ilk ziyaretti. Ziyaret, iki ülke arasında diplomatik ilişki kurulmasını ve sınırın açılmasını amaçlayan görüşmelerin başlangıcı oldu. 10 Ekim 2009 tarihinde Zürih'te iki ülkenin dışişleri bakanları iki protokol imzaladı; protokoller iki ülkenin parlamentosunda da onaylanmadı.
Gül görev süresi boyunca çok sayıda devlet ziyareti yaptı ve konuk devlet başkanlarını ağırladı. Birleşik Krallık, Portekiz, Hollanda, İsveç, Norveç, Kazakistan, Türkmenistan, Azerbaycan ve Gürcistan'dan devlet nişanları aldı; İtalya, Katar, Kuveyt, Kamerun, Suudi Arabistan, Macaristan ve Pakistan da kendisine yüksek devlet nişanları verdi.
2010 yılında Londra merkezli Chatham House düşünce kuruluşunun yıllık ödülünü aldı. Ödül, uluslararası ilişkilere katkısı öne çıkan bir devlet adamına her yıl verilir.
Dönemin bölgesel gündemi 2010 sonunda başlayan Arap Baharı ve 2011'de Suriye'de başlayan iç savaştı. Bu gelişmeler Türkiye'nin komşularıyla ilişkilerini ve göç politikasını doğrudan etkiledi. Gül'ün dış politika konuşmaları 2014 yılında Diplomaside Erdemli Güç, yurt dışı konuşmaları ise Global Perspektif adlı kitaplarda yayımlandı.
Başbakanları ve Hükûmetler
11 / 16 · 1 dkGül'ün yedi yıllık görev süresinde tek başbakan görev yaptı: Recep Tayyip Erdoğan. Erdoğan bu sürede iki hükûmet kurdu.
Gül göreve geldiğinde 59. Hükûmet, yani Birinci Erdoğan Hükûmeti görevdeydi; Gül bu hükûmette 14 Mart 2003'ten seçildiği güne kadar Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı olarak yer almıştı. 22 Temmuz 2007 seçimlerinin ardından Gül, hükûmeti kurma görevini Erdoğan'a verdi. 60. Hükûmet, yani İkinci Erdoğan Hükûmeti 29 Ağustos 2007 tarihinde kuruldu ve 6 Temmuz 2011 tarihine kadar görev yaptı. 21 Ekim 2007 ve 12 Eylül 2010 halk oylamaları, Ermenistan açılımı ve 2008 küresel mali krizi bu hükûmet dönemine denk geldi. 1 Mayıs 2009 tarihinde kabinede kısmi değişiklik yapıldı.
12 Haziran 2011 seçimlerinden sonra Gül yeniden Erdoğan'ı görevlendirdi. 61. Hükûmet, yani Üçüncü Erdoğan Hükûmeti 6 Temmuz 2011 tarihinde kuruldu ve Gül'ün görev süresinin bitiminden sonra, 29 Ağustos 2014 tarihinde Ahmet Davutoğlu başkanlığındaki 62. Hükûmete devretti.
1982 Anayasası'na göre cumhurbaşkanı başbakanı Meclis üyeleri arasından atar, bakanlar başbakanın önerisiyle cumhurbaşkanı tarafından atanır. Gül bu yetkisini her iki seçimden sonra da çoğunluk partisinin genel başkanı lehine kullandı; yedi yıl boyunca hükûmet kuruluşları Anayasa'nın öngördüğü usulle gerçekleşti.
Gül ile Erdoğan arasındaki çalışma ilişkisi, 2001'de birlikte kurdukları partiye ve 1970'lere uzanan siyasi arkadaşlığa dayanır. Gül, 28 Ağustos 2014 tarihindeki devir teslim töreninde kırk yılı aşan dava arkadaşlığından ve birlikte çalışma mesaisinden söz etti.
Görevden Ayrılması
12 / 16 · 1 dk2007 Anayasa değişikliği cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngörmüştü; Gül'ün görev süresi ise seçildiği tarihteki hükümlere göre yedi yıl olarak 28 Ağustos 2014 tarihinde tamamlandı.
Türkiye'nin ilk halk oyuyla cumhurbaşkanı seçimi 10 Ağustos 2014 tarihinde yapıldı. Yüksek Seçim Kurulu'nun resmî sonuçlarına göre Recep Tayyip Erdoğan yüzde 51,79, Ekmeleddin İhsanoğlu yüzde 38,44 ve Selahattin Demirtaş yüzde 9,76 oy aldı; Erdoğan ilk turda seçildi. Katılım yüzde 74,13 idi.
Gül 13 Ağustos 2014 tarihinde Çankaya Köşkü'nde yasama, yürütme ve yargı organlarının üst düzey temsilcilerinin katıldığı bir veda resepsiyonu verdi. 28 Ağustos 2014 tarihinde Erdoğan Meclis Genel Kurulu'nda yemin etti ve Anıtkabir'i ziyaret etti; ardından Çankaya Köşkü'nde devir teslim töreni yapıldı.
Törende Gül, yedi yıl süreyle üstlendiği cumhurbaşkanlığı görevini devretmekten büyük şeref duyduğunu söyledi; törene katılan yabancı devlet başkanlarına ve konuklara teşekkür etti, görev süresi boyunca birlikte çalıştığı yasama, yürütme ve yargı organlarına ve millete şükranlarını sundu.
Böylece Gül, görevini halk oyuyla seçilen bir cumhurbaşkanına devreden ilk cumhurbaşkanı oldu. Cumhurbaşkanlığı makamı bu tarihten sonra Çankaya Köşkü'nden Beştepe'deki yeni yerleşkeye taşındı; Gül'ün görev süresi, Çankaya Köşkü'nün cumhurbaşkanlığı makamı olarak kullanıldığı son dönemdir.
Gül görevden ayrıldıktan sonra kamu görevi almadı; konuşma ve konferans faaliyetlerini sürdürdü.
İkinci kez Kayseri milletvekili seçildi.
Görev Sonrası
13 / 16 · 1 dkGül 28 Ağustos 2014 tarihinden sonra aktif siyasi görev almadı. Yurt içinde ve yurt dışında konferanslar, zirveler ve üniversite törenlerinde konuşmalar yapmayı sürdürdü. Bu konuşmalar ve açıklamalar, kendisinin ve eşinin kişisel internet sitesinde tarih sırasıyla yayımlanır.
Konuşma yaptığı platformlar arasında Marmara Grubu Vakfı'nın düzenlediği Avrasya Ekonomi Zirveleri, Astana Club toplantıları, D-8 kuruluş yıl dönümü etkinlikleri, Delfi Ekonomik Forumu ve çeşitli üniversiteler yer alır. Her yıl Kayseri'deki Abdullah Gül Üniversitesi'nin mezuniyet töreninde konuşma yapmaktadır.
2014 yılında Cumhurbaşkanlığı Yayınları, Gül'ün yedi yıllık görev süresine ait konuşmalarını konularına göre ayrı kitaplarda yayımladı: Meclis konuşmaları Demokrasi ve Hukuk Yolunda, üniversite konuşmaları Gelecek Yakın, dış politika konuşmaları Diplomaside Erdemli Güç, yurt dışı konuşmaları Global Perspektif adlı ciltlerde toplandı. Görev dönemini anlatan kitap dizisi toplam on yedi ciltten oluşur.
Kayseri'de Abdullah Gül Üniversitesi Sümer Kampüsü içinde kurulan Abdullah Gül Cumhurbaşkanlığı Müzesi ve Kütüphanesi 4 Aralık 2016 tarihinde açıldı. Açılışa Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Gül ve Başbakan Binali Yıldırım katıldı. Müze, eski Sümerbank Kayseri fabrikası alanında yer alır ve cumhurbaşkanlığı dönemine ait belge, hediye ve fotoğrafları barındırır.
Görev sonrası dönemine ilişkin bilgiler kişisel internet sitesindeki program arşivinde ve kamuya açık konuşma metinlerinde yer alır.
Mirası
14 / 16 · 1 dkAbdullah Gül'ün cumhurbaşkanlığı, Türkiye'de cumhurbaşkanı seçim usulünün değiştiği geçiş döneminin tamamına denk gelir. Meclis tarafından seçilen son cumhurbaşkanı olması ve görevini halk oyuyla seçilen ilk cumhurbaşkanına devretmesi, bu geçişin iki ucunu onun kişiliğinde birleştirir.
2007 seçim süreci, Türkiye anayasa hukukunda kalıcı iz bıraktı. Anayasa Mahkemesi'nin 1 Mayıs 2007 tarihli kararı ve ardından yapılan Anayasa değişikliği, cumhurbaşkanı seçiminin usulünü kökten değiştirdi. 21 Ekim 2007 halk oylaması bu değişikliği kesinleştirdi.
Dışişleri bakanlığı dönemi, Avrupa Birliği ile katılım müzakerelerinin açıldığı yıllardır. 3 Ekim 2005 tarihi, Türkiye-AB ilişkilerinin dönüm noktalarından biri olarak anılır. Cumhurbaşkanlığı döneminde Ermenistan'a yapılan 6 Eylül 2008 ziyareti ve 2009 Zürih protokolleri, iki ülke arasındaki en kapsamlı normalleşme girişimi olarak tarihe geçti; protokoller yürürlüğe girmedi.
Kurumsal alanda adı Kayseri'de bir devlet üniversitesine verildi. Abdullah Gül Üniversitesi, vakıf desteğiyle çalışan ilk devlet üniversitesi modeliyle 2010 yılında kuruldu ve 2013-2014 öğretim yılında eğitime başladı. Aynı kampüsteki Cumhurbaşkanlığı Müzesi ve Kütüphanesi, Türkiye'de bir cumhurbaşkanı adına kurulan müze ve kütüphane örneklerindendir.
Gül'ün siyasi hayatı Refah Partisi'nden Fazilet Partisi'ne ve Adalet ve Kalkınma Partisi'ne uzanan çizgide ilerledi. Milletvekilliğinden bakanlığa, başbakanlıktan cumhurbaşkanlığına uzanan kariyeri, Cumhuriyet tarihinde başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı görevlerinin ikisini de yapan az sayıdaki devlet adamı arasında yer almasını sağladı.
Görev döneminin tarih yazımındaki yeri henüz şekillenmektedir.
Hakkında Yazılanlar ve Anma
15 / 16 · 1 dkGül hakkındaki temel resmî kaynak, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'nın internet sitesindeki biyografidir. Bu metin eğitim, görev ve ödül bilgilerini tarihleriyle verir ve aile kökenine ilişkin ayrıntılı bir bölüm içerir. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin milletvekili albümleri, beş dönemlik milletvekilliğine ait resmî özgeçmişleri barındırır.
Cumhurbaşkanlığı dönemine ait konuşmalar, açıklamalar ve mülakatlar 2014 yılında Cumhurbaşkanlığı Yayınları tarafından on yedi ciltlik bir dizi olarak yayımlandı. Meclis açış konuşmaları, üniversite konuşmaları, dış politika konuşmaları ve yurt dışı konuşmaları ayrı ciltlerde toplandı. Aynı konuşmaların metinleri kendisinin kişisel internet sitesinde de yer alır.
2007 cumhurbaşkanı seçim süreci, Türkiye'de anayasa hukuku ve siyaset bilimi alanında çok sayıda akademik çalışmaya konu oldu. Anayasa Mahkemesi'nin 367 kararı hukuk fakültelerinde ders konusu olarak işlenmektedir. Uluslararası literatürde 28 Ağustos 2007 tarihli yemin konuşması ayrıca yayımlanmış ve incelenmiştir.
Ermenistan ziyareti ve Zürih protokolleri, futbol diplomasisi başlığı altında uluslararası ilişkiler yazınında geniş yer tutar. Ziyaretin fotoğrafları ve haber kayıtları Türk ve yabancı arşivlerde bulunur.
Kayseri'deki Abdullah Gül Cumhurbaşkanlığı Müzesi ve Kütüphanesi, 4 Aralık 2016 tarihinden bu yana ziyarete açıktır. Müzede görev dönemine ait belgeler, devlet başkanlarından alınan hediyeler ve fotoğraflar sergilenir; kütüphane araştırmacılara hizmet verir. Abdullah Gül Üniversitesi de aynı kampüste yer alır.
Hakkındaki güncel bilgi kişisel internet sitesindeki program arşivinden izlenebilir.
54. Hükûmette Devlet Bakanı ve Hükûmet Sözcüsü oldu; görev 1997'de sona erdi.
Aynı Yıllarda Dünya
16 / 16 · 1 dk2007: Avrupa Birliği Lizbon Antlaşması'nı imzaladı; Bulgaristan ve Romanya Birliğe katıldı.
2008: Eylül ayında küresel mali kriz derinleşti; Barack Obama ABD başkanı seçildi; Kosova bağımsızlığını ilan etti.
2009: Lizbon Antlaşması 1 Aralık'ta yürürlüğe girdi; Türkiye ile Ermenistan Zürih'te protokolleri imzaladı.
2010: Yunanistan'da borç krizi başladı; Aralık ayında Tunus'ta başlayan gösteriler Arap Baharı'na dönüştü.
2011: Mısır ve Libya'da yönetimler değişti; Suriye'de iç savaş başladı; Japonya'da deprem ve Fukuşima nükleer kazası yaşandı.
2012: Rusya'da Vladimir Putin yeniden devlet başkanı seçildi; Londra Olimpiyatları düzenlendi.
2013: Franciscus papa seçildi; Hırvatistan Avrupa Birliği'ne katıldı; Mısır'da 3 Temmuz'da yönetim değişti.
2014: Rusya Kırım'ı ilhak etti; Irak ve Suriye'de IŞİD geniş alanları ele geçirdi; Türkiye'de cumhurbaşkanı ilk kez halk oyuyla seçildi.
Kronoloji
34 olay- 20. yüzyıl
Kayseri'de doğdu.
Hayrünnisa Hanım ile evlendi.
İstanbul Üniversitesi'nden doktor unvanını aldı; Cidde'deki İslam Kalkınma Bankası'nda ekonomist olarak çalışmaya başladı.
Refah Partisi'nden Kayseri milletvekili seçildi; İslam Kalkınma Bankası'ndaki görevi sona erdi.
İkinci kez Kayseri milletvekili seçildi.
54. Hükûmette Devlet Bakanı ve Hükûmet Sözcüsü oldu; görev 1997'de sona erdi.
Fazilet Partisi'nden üçüncü kez Kayseri milletvekili seçildi.
- 21. yüzyıl
Fazilet Partisi kongresinde Yenilikçi Hareket adına genel başkanlığa aday oldu.
Adalet ve Kalkınma Partisi kuruldu; kurucular arasında yer aldı.
Genel seçimlerde dördüncü kez Kayseri milletvekili seçildi; AK Parti tek başına iktidara geldi.
58. Hükûmeti kurarak başbakan oldu.
Başbakanlığı Recep Tayyip Erdoğan'a devretti; 59. Hükûmette Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı oldu.
Avrupa Birliği ile katılım müzakereleri Lüksemburg'da açıldı.
Cumhurbaşkanı seçiminin ilk turunda 361 oydan 357'sini aldı; CHP Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
Anayasa Mahkemesi ilk tur oylamayı iptal etti; 367 toplantı yeter sayısı gerektiğine karar verdi.
Yenilenen ilk turda toplantı yeter sayısı sağlanamadı; adaylıktan çekildi.
Erken genel seçimde AK Parti yüzde 46,58 oyla 341 milletvekilliği kazandı; Gül beşinci kez Kayseri milletvekili seçildi.
Yeni Meclis'te cumhurbaşkanı seçiminin ilk turunda 341 oy aldı.
İkinci turda 337 oy aldı.
Üçüncü turda 339 oyla on birinci cumhurbaşkanı seçildi ve aynı gün yemin etti.
Cumhurbaşkanı olarak ilk Meclis açış konuşmasını yaptı.
Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngören Anayasa değişikliği yüzde 68,95 oyla kabul edildi.
Erivan'ı ziyaret etti; Ermenistan'a giden ilk Türk cumhurbaşkanı oldu.
Türkiye ile Ermenistan arasında Zürih'te iki protokol imzalandı.
Chatham House Ödülü'nü aldı.
Kayseri'de Abdullah Gül Üniversitesi kuruldu.
Anayasa değişikliği halk oylamasında yüzde 57,88 oyla kabul edildi.
Genel seçimlerde AK Parti yüzde 49,83 oy aldı; hükûmeti kurma görevini yeniden Erdoğan'a verdi.
61. Hükûmet kuruldu.
Cumhurbaşkanı olarak son Meclis açış konuşmasını yaptı.
Görev dönemi konuşmaları Cumhurbaşkanlığı Yayınları tarafından kitap dizisi olarak yayımlandı.
Cumhurbaşkanı ilk kez halk oyuyla seçildi; Recep Tayyip Erdoğan yüzde 51,79 oy aldı.
Yedi yıllık görev süresi tamamlandı; görevi Çankaya Köşkü'ndeki törenle devretti.
Kayseri'de Abdullah Gül Cumhurbaşkanlığı Müzesi ve Kütüphanesi açıldı.
Antlaşmalar
1 antlaşmaBaşbakanları
2 başbakanCumhurbaşkanı Seçimleri
1 seçimEserleri
6 eserİmzası
Resmî imzaAbdullah Gül
Gül resmî belgelerde Latin harfleriyle sade bir imza kullanır. 2007-2014 yılları arasında yayımlanan kanunlar, kararnameler ve 2010 Anayasa değişikliğinin halk oylamasına sunulmasına ilişkin karar bu imzayı taşır.
Aile Ağacı
6 kişi
Abdullah GülSözleri
Görevde bulunacağım süre içerisinde hiçbir ayırım yapmaksızın bütün vatandaşlarımızı kucaklayacağım, tarafsızlığımı titizlikle koruyacağım ve devlet organlarının uyumlu çalışmasını sağlamak için elimden gelen bütün gayreti göstereceğim.
Cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından TBMM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşma, Ankara, 28 Ağustos 2007Türkiye Cumhuriyeti demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir. Anayasa'mızın değişmez hükümleriyle belirlenmiş bu nitelikler bir bütündür ve her biri hiç kuşkusuz cumhuriyetimizin temel değerleridir.
TBMM Genel Kurulu, yemin sonrası konuşma, Ankara, 28 Ağustos 2007Biz bu cumhuriyeti kolay kurmadık, bugünlere zahmetsiz gelmedik.
TBMM Genel Kurulu, yemin sonrası konuşma, Ankara, 28 Ağustos 2007Değişmeyen ve değişmeyecek olan bir unsur da bu hedefe ancak demokrasi ve hürriyet ortamında, laiklik ve hukukun üstünlüğü ilkeleri temelinde ulaşılabileceği yolundaki ortak anlayışımızdır.
TBMM 23. Dönem 2. Yasama Yılı açış konuşması, Ankara, 1 Ekim 2007Bugünkü Türkiye, milletimizin kendisine duyduğu güvenin, çalışkanlık ve yaratıcılığının eseridir.
TBMM 23. Dönem 2. Yasama Yılı açış konuşması, Ankara, 1 Ekim 20077 yıl süreyle üstlenmiş olduğum Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı görevini bugün Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan'a devretmekten büyük bir şeref duyuyorum.
Devir teslim töreni konuşması, Çankaya Köşkü, Ankara, 28 Ağustos 2014Allah yardımcınız olsun, Cenab-ı Allah mahcup etmesin, milletimize hizmet etmek gibi şereften muhakkak daima onur duyacaksınız.
Devir teslim töreni konuşması, Çankaya Köşkü, Ankara, 28 Ağustos 2014Çağdaşları
8 kişiİlkler ve Enler
6 başlıkTürkiye Cumhurbaşkanları
12 cumhurbaşkanı · 1923'ten günümüze











Yanlış Bilinenler
7 başlıkKünye
Sıkça Sorulan Sorular
14 soruAbdullah Gül kimdir?
Abdullah Gül ne zaman cumhurbaşkanı seçildi?
367 kararı nedir?
Abdullah Gül kaç yıl cumhurbaşkanlığı yaptı?
Abdullah Gül başbakanlık yaptı mı?
Abdullah Gül dışişleri bakanı olarak ne yaptı?
Abdullah Gül Ermenistan'a neden gitti?
Abdullah Gül döneminde hangi referandumlar yapıldı?
Abdullah Gül döneminde başbakan kimdi?
Abdullah Gül'ün eşi ve çocukları kimdir?
Abdullah Gül'den sonra kim cumhurbaşkanı oldu?
Abdullah Gül hangi kitapları yazdı?
Abdullah Gül Üniversitesi ne zaman kuruldu?
Abdullah Gül görevden ayrıldıktan sonra ne yapıyor?
Kaynaklar: T.C. Cumhurbaşkanlığı resmî biyografisi (tccb.gov.tr), TBMM Tutanak Dergisi ve albümleri, Yüksek Seçim Kurulu kesin sonuçları, Resmî Gazete · Son güncelleme: 5 Eylül 2026